Notities over bijkomstigheden en andere bijvangsten – 1
Ik hou van krantenlezen en ik hou van tekenen. Soms combineer ik die twee. Ik geef een voorbeeld.
1. Een aantal jaren geleden kwam ik in NRC Handelsblad onderstaande advertenties tegen. Ze stonden vlak naast elkaar, met enkel een kolom tekst ertussen, en in eerste instantie leken ze weinig met elkaar van doen te hebben. Toch werd ik door hun combinatie geïntrigeerd. Misschien omdat het beeld in de ene advertentie het exterieur van het object in de andere advertentie had kunnen zijn.
En dus pakte ik een schaar en knipte beide advertenties uit, inclusief de tekstkolom ertussen. Daarna legde ik het knipsel opzij en las verder in de krant die zich al jaren een meneer noemt.
2. Toen ik de krant uit had en dichtsloeg, ontstond er een minieme windvlaag. Het knipsel wipte even op en het verschoof een klein beetje, alsof het me ergens op wilde attenderen. Ik dacht de hint te verstaan, nam een velletje van het stapeltje a6-papiertjes dat ik altijd op mijn bureau heb liggen en begon te tekenen – met beide advertenties als inspiratiebron.
Resultaat: onderstaand schetsje van een bank met daarop een huis. Het huis zegt bovendien goedemorgen of zo, in een niet-bestaand ‘Zweeds’ – en ja, ook dat doen de meeste huizen niet.
3. Afijn, ik legde het tekeningetje in het bakje met de vorige tekeningen en toen ik het een paar dagen later weer tegenkwam vond ik het nog steeds aardig. Toch ontbrak er iets aan. En dus besloot ik het in te scannen en op de computer in te kleuren. Ook schreef ik er een tekstje bij, dat ik met behulp Photoshop aan de tekening toevoegde.
Door deze combinatie van tekst en beeld ontstond er iets van een ‘verhaal’. Een enigszins vervreemdend verhaal misschien, maar toch: een verhaal – of ten minste de aanzet daartoe.
4. En nu vraagt u zich misschien af ‘wat dit voorstelt’. Dat weet ik zelf ook niet. Al zou Freud of een van zijn aanhangers er wellicht met graagte diens conceptuologie op loslaten. Ik probeer elke dag zo’n associatief tekeningetje te maken. Of minstens een paar keer per week. Meestal doe ik dat tijdens of vlak na het krantenlezen en ik vertrouw daarbij volledig op mijn intuïtie. Zodra ik ‘voel’ dat een bepaalde tekst, een bepaald beeld of een combinatie daarvan me aanspreekt, ga ik ermee aan de slag. Steevast op een van de lege a6-velletjes die ik hierboven al noemde, want dat vind ik een prettig formaat. En steevast ook met een van de blauwe of zwarte pennen uit zo’n goedkoop felgekleurd plastic zakje met bic-pennen dat je vroeger bij de Blokker kon kopen.
5. Meestal teken ik ‘zomaar’ wat en komt de tekst later. Soms ook is het andersom: dan maak ik eerst een notitie en voeg daar vervolgens het tekeningetje aan toe. Bovendien werk ik snel, want het beeld hoeft niet ‘mooi’ of ‘technisch knap’ te zijn. Wat telt is een aansprekend resultaat dat op zijn minst grappig, intrigerend of anderszins interessant is. En soms ook kleur ik het tekeningetje op de computer in, net als in bovenstaand voorbeeld, al doe ik dat meestal niet – of veel later pas. Het gaat immers om het idee of ‘concept’. De eventuele uitwerking daarvan komt later wel.
6. En nu we het toch over die uitwerking hebben: ik kocht die veelkleurige pennensets tot voor kort dus bij de intussen failliete firma Blokker, hier verderop aan het plein. Het waren er altijd 16, niet helemaal eerlijk verdeeld over de tinten blauw, zwart, rood en groen, en eigenlijk kocht ik alleen de blauwe (om te schrijven), de zwarte (om te tekenen) en de rode (om te redigeren en te corrigeren). Maar de groene kreeg je er ook bij – volgens de verpakking ‘gratis’. Wat natuurlijk een pertinente leugen was, want waar de termen ‘handel’ en ‘gratis’ elkaar ontmoeten, is extra aandacht gewenst.
7. Maar goed, dit te vergeven commerciële leugentje van de Franse pennenfabrikant werkte dus wel. Althans in mijn geval en ongeveer zoals sommige leugens tot een nieuwe waarheid leiden. Met als tussentijds resultaat op een van de planken boven mijn bureau een flink aantal drinkglazen met daarin alleen maar groene BIC-pennen. Het merendeel daarvan is nooit gebruikt en het langwerpige beschermkapje zit er nog keurig op.